වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව

 

හැඳින්වීම 

ශ්‍රී ලංකාවට ඉතා විශාල ජෛව විවිධත්වයක් උරුම වී තිබෙන ශාක සහ සත්ත්ව ප‍්‍රජාවන්ගෙන් ගහණ වු පරිසර පද්ධතීන් ආරක්ෂා කරගැනීමෙහි මූලික වගකීම පැවරී ඇත්තේ වනජීවි සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට වේ. 1949 වර්ෂයේ දී ආරම්භ කරන ලද වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවෙහි මුලික කාර්යභාරය වන්නේ ශී‍්‍ර ලංකාව තුළ වනජීවී සම්පත් සංරක්ෂණය කිරීමයි.   ඒ අනුව ශී‍්‍ර ලංකාවෙහි සියලුම ප‍්‍රධාන ගංගාවන්ගේ මූලාශ‍්‍රයන් මෙන්ම කෘෂිකර්මාන්තය හා විදුලිය ජනනය සඳහා ජලය සපයන මහා පරිමාණ ජලාශයන් ඇතුළු ජලාශ 40 ක පෝෂක ප‍්‍රදේශයන් ආරක්ෂාව ලබන්නේ වනජීවී රක්ෂිත ජාලය තුළ ය. දිවයිනෙහි මුලු බිම් ප‍්‍රමාණයෙන් 13‍%ක් ඉක්මවන එම වනජීවී රක්ෂිත ජාලය කළමනාකරණය කිරීමෙහි වගකීම දරන්නේ වනජීවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවයි.  එම වනජීවී රක්ෂිත ජාලය විවිධ සංරක්ෂණ මට්ටම් යටතේ ප‍්‍රකාශයට පත් කරන ලද වනජීවී රක්ෂිත  වලින් සමන්විතය.

දැක්ම 

වර්තමාන හා ඉදිරි පරම්පරාවන් උදෙසා වනජීවී සම්පත් දිගුකාලීනව සංරක්‍ෂණය කිරීම.

මෙහෙවර 

සියල්ලන් හා එක්ව වෘත්තීයමය කළමනාකරණයක් මඟින් වනජීවී සම්පත්වල සංරක්‍ෂණය සහතික කිරීම. 

කාර්යභාරය

  • සියලුම භූගෝලීය, දේශගුණික හා ජෛව කලාප තුළ වනජීවී සම්පත්වල ප‍්‍රමාණවත් නියැදි ආවරණය වන පරිදි ශ්‍රී ලංකාවේ වනජීවී රක්‍ෂිත ජාලය ස්ථාපිත කිරීම ‍මඟින් ඒවායේ දිගුකාලීන පැවැත්ම තහවුරු කිරීම.
  • කෘෂිකර්මාන්තය හා ජල විදුලිය නිපදවීම සඳහා ජලය සපයන මහා පරිමාණ ජලාශයන්ගේ ජලපෝෂක ප‍්‍රදේශ ආරක්‍ෂා කර ගැනීම, ආගමික හා සංස්කෘතික උරුමයන් ආරක්‍ෂා කර ගැනීම, ආවේණික හා දුලබ වනජීවී විශේෂයන් ආරක්‍ෂා කර ගැනීම, සුවිශේෂී පරිසර පද්ධතීන් ආරක්‍ෂා කර ගැනීම වැනි විශේෂිත අරමුණු ඇති වනජීවී රක්‍ෂිත ප‍්‍රකාශයට පත් කර වනජීවී රක්‍ෂිත ජාලය තුළ නිසි ලෙස කළමනාකරණය කිරීම.
  • වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව සිටින දේශීය වනජීවී විශේෂයන් සංරක්‍ෂණය සඳහා සුදුසු ක‍්‍රමවේදයන් භාවිත කරමින් විශේෂ ව්‍යාපෘතීන් සැලසුම් කර ක‍්‍රියාත්මක කිරීම මඟින් එම විශේෂයන්ගේ දිගු කාලීන පැවැත්ම සහතික කිරීම.
  • වනජීවී රක්‍ෂිතවලින් බැහැර ප‍්‍රදේශවල ආරක්‍ෂිත වනජීවී විශේෂයන්ගේ ආරක්‍ෂාව තහවුරු කිරීම.
  • තත්කාලීනව බලපවත්නා ජාතික වනජීවී ප‍්‍රතිපත්තිය හා නීතිය ඵලදායීව ක‍්‍රියාත්මක කිරීම.
  • ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් අත්සන් තබා ඇති වනජීවී සංරක්‍ෂණය හා අදාළ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක් වූ ජීවී විශේෂයන්ගේ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිළිබඳ සම්මුතිය (CITES)" ජාත්‍යන්තර වැදගත්කමක් ඇති තෙත්බිම් පිළිබඳ සම්මුතිය (Ramsar) හා සංක‍්‍රමණික වන සත්ත්ව විශේෂයන්ගේ සංරක්‍ෂණය පිළිබඳ සම්මුතිය (CMS - Bonn)  යන ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් ක‍්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ලත් අධිකාරි බලය අනුව කටයුතු කිරීම.
  • වනජීවී රක්‍ෂිත ආශ‍්‍රිතව පාරිසරික සංචාරක කර්මාන්තය ප‍්‍රවර්ධනය මඟින් ජාතික ආර්ථිකයට එයින් ලබාදෙන දායකත්වය ප‍්‍රශස්ත තලයක පවත්වා ගැනීම.
  • වනජීවී සම්පත්වල සංරක්‍ෂණය හා විද්‍යාත්මක කළමනාකරණයක් සඳහා අවශ්‍ය දත්ත හා තොරතුරු රැස්කර ගැනීමට පර්යේෂණ කටයුතු ප‍්‍රවර්ධනය.
  • ස්වභාව සම්පත් සංරක්‍ෂණය පරමාර්ථය කොටගත් වෙනත් ආයතන සමඟ අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධය හා සහයෝගය වර්ධනය කර ගනිමින් සංරක්‍ෂණ කි‍්‍රයාදාමය ශක්තිමත් කර ගැනීම.
  • සාමාන්‍ය මහජනතාව, රාජ්‍ය නිලධාරීන් හා වෙනත් කණ්ඩායම් අතර වනජීවී සංරක්‍ෂණ කටයුතු ව්‍යාප්ත කිරීමෙන්  ඔවුන්ගේ දායකත්වය ඊට නොඅඩුව ලබා ගැනීම ඉලක්ක කර ගත් වනජීවී සංරක්‍ෂණ අධ්‍යාපනික වැඩසටහන් සැලසුම් කර කි‍්‍රයාත්මක කිරීම.
  • වනජීවී රක්‍ෂිත තුළ ස්වභාව සම්පත් මත ඒ අවට පදිංචි ජනතාවගේ යැපීම අවම කර ගැනීම ඉලක්ක කොටගත් සමාජ ආර්ථික සංවර්ධන වැඩ සටහන් සැලසුම් කර කි‍්‍රයාත්මක කිරීම.