වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව

වසර 1887 දී වන සංරක්ෂකගේ කාර්යාලය ලෙස වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ආරම්භ කරන ලද්දේ ශ්‍රී ලංකාවේ වනාන්තර සංරක්ෂණය සහ විද්‍යාත්මක වන කළමනාකරණයේ ආරම්භය සනිටුහන් කරමිනි.  ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම වන ආඥා පනත 1885 දී සම්මත විය. ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම වන සංරක්ෂක ලෙස පත්කරන ලද්දේ බ්‍රිතාන්‍ය - ඉන්දියානු වන සේවයේ වන නිලධාරියෙකු වූ ඉංග්‍රීසි ජාතික ආර්. තොම්සන් මහතාය. තොම්සන් මහතා නිවර්තන කලාපීය වනාන්තර ගැන හසල දැනුමක් තිබූ ජ්‍යෙෂ්ඨ වන නිලධාරියෙකු වූ අතර ආරම්භයේදී ඔහුගේ කාර්යභාරය වූයේ දිසාපතිගේ උපදේශකයෙකු ලෙස කටයුතු කිරීමයි.

මෙම තනතුර ඇති කිරීමට මූලික වූයේ ලංකාවේ වනාන්තර කළමනාකරනය සම්බන්ධයෙන් නිර්දේශ ලබා දීමට පත්කල ඉන්දියානු වන සේවයේ  එප්. ඩී. . වින්සන්ට් මහතාගේ උත්සාහයයි. ඊට අමතරව කිව් (Kew) උද්භිද උද්‍යානයේ ප්‍රධානී ‍ජෝශප් හූකර් මහතාත් පේරාදෙනිය උද්භිද උද්‍යානයේ අධිකාරී  ත්වායිට්ස් මහතාත් ග්‍රෙගරි ආණ්ඩුකාර වරයාත් මේ සඳහා දායක විය.

1881 වසරේ Blue Book වාර්තාවලට අනුව එවකට ලංකාවේ වන වැස්ම මුලු භූමි ප්‍රමාණයෙන් 84% ක් විය. 1899 වසරේ වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ආරම්භයත් සමග ලංකාවේ සියලුම වනාන්තර වල පාලනය වන සංරක්ෂක වෙත පැවරින. මේ අනුව දිවයින වන විද්‍යා වැඩ සටහන් හයකට බෙදා පාලනය කරන ලදී.

1949 වසරේ වන සත්ත්ව දෙපාර්තමේන්තුව පිහිටුවන තුරු වන සත්ත්ව පාලනය ද සිදුකරන ලද්දේ වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මගිනි. අද වන විට සමස්ත වනාන්තර ප්‍රමාණයෙන් 55% ක් වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් ද ඉතිරි ප්‍රමාණය වන ජීවි සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් ද පාලනය වේ. මේ හැරුන විට විසිරී පවතින කුඩා වනාන්තර ප්‍රමාණයක් අනෙකුත් රජයේ ආයතනවල පාලනය යටතේ මෙන්ම පුද්ගලික හිමිකාරිත්වය යටතේ ද පවතී. මීට අමතරව වන සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් වන වගා හෙක්ටයාර් 90,000 ක් ද කළමනාකරනය කරනු ලබයි.